Gaziantep’in önemli ticari ve kültürel yapılarından biri olan Şekerhan’ın restorasyonunu üstlenen Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, hayırsever Güleç ailesi ile yaptığı protokol çerçevesinde çalışmalarını tamamladı.

Hanın resmi açılış töreni İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya’nın katılımıyla gerçekleştirildi. Ziyaretçilerin beğenisine sunulan han ile yerel ekonomiye katkı sağlamak ve kültürel mirası geleceğe taşımak hedefleniyor.

HAN, MİMARİ YAPISI İLE EŞSİZ BİR DEĞERE SAHİP

Han’ın avluya doğru ve güney yönlerden çevreleyen duvarları, kapı ve pencere kemerlerine kadar bir sıra kesme siyah taş, bir sıra kesme beyaz taş ile örülüyken, tarihi hanın iç mekanındaki süslemeler, diğer hanlara göre daha zengin olup, sütun başlıklarındaki taş işçiliği ile dikkat çekiyor.

ŞEKERHAN GAZİANTEP’İN TARİHİ DOKUSUNU GELECEĞE TAŞIYACAK

Şekerhan’ın yeniden hizmete girmesi, tarihi yapının korunmasını ve Gaziantep’in turizm potansiyelinin artırılmasını hedefliyor. Bu proje, Gaziantep’in tarihi dokusunun gelecek nesillere aktarılması açısından büyük önem taşıyor. Gaziantep halkı ve ziyaretçileri, tarihi Şekerhan’ı ziyaret ederek bu önemli kültürel mirası yakından tanıma fırsatı bulacak.

İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, yaptığı konuşmada, Şekerhan’ın varlığının gelecek kuşaklara aktarılması açısından önemli bir restorasyonu Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından hayata geçirildiğini belirtti. Yerlikaya, “Bugün, Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin ve ekibi göreve başladığı ilk günden bugüne kadar çalışmalarını aynı şekilde devam ettiriyor. Şehrimizin kadim değerlerini, geçmişten emanet olan değerlerimizi korumak, en güzel şekilde restore etmek ve yaşayan bizlere ve şehrimize gelen misafirlere sunmak çok önemlidir. Gaziantep’ten sesleniyoruz, Şekerhan tarihteki asıl amacına uygun şekilde hizmet vermeye yeniden devam edecek. Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanımıza ve hayırsever ailemize teşekkür ediyoruz.” dedi.

Törene, İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya’nın yanı sıra Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, Gaziantep Valisi Kemal Çeber, AK Parti Grup Başkan Vekili ve Gaziantep Milletvekili Abdülhamit Gül, AK Parti Gaziantep milletvekillerinden Dr. Derya Bakbak, İrfan Çelikaslan, Şahinbey Belediye Başkanı Mehmet Tahmazoğlu ve vatandaşlar katıldı.

Gaziantep ‘Şekerhan’ ziyarete açıldı! yazısı ilk önce Turizm Sayfasi üzerinde ortaya çıktı.

Göbeklitepe Kazı Heyeti Başkanı ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Necmi Karul, Göbeklitepe’deki kazıların son durumu hakkında açıklamalarda bulundu.

Arkeolojik kazılarda elde edilen bilgilerin çalışmalar yapıldıkça, veri analizine gidildikçe değiştiğini kaydeden Karul, Göbeklitepe’ye ilişkin genel kabul gören bazı konuların geçerliliğini koruduğunu, bazılarının çok doğruyu yansıtmadığını gördüklerini ve başka olasılıkları da düşünmeye başladıklarını belirtti.

KAMUSAL YAPILAR OLABİLİR

Karul, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bunlardan öne çıkan konulardan bir tanesi her ne kadar Göbeklitepe’de sadece kimilerine göre tapınak olarak adlandırılan kamusal yapıların olduğu önerilse de konut tarzında, barınak tarzında mekanların olduğu biliniyordu. Bunların daha fazlasına ulaşıldı. Dolayısıyla artık ‘Buranın bir toplanma merkezi mi, yoksa insanların aynı zamanda yaşadıkları bir yerleşme mi’ sorusu daha fazla tartışılır hale geldi. Göbeklitepe ile birlikte benzeri çağdaş yerlerden biri olan Karahan Tepe veyahut da bölgedeki diğer taş tepeler kapsamındaki kazılarda da yine konutlarla karşılaşmış olmamız bu yerlerin içlerinde kamusal yapıları barındıran yerleşmeler olma olasılığı daha da arttırdı.“

UNESCO DÜNYA MİRAS LİSTESİ ZİYARETÇİ BASKISI OLUŞTURDU

Göbeklitepe’de son yıllarda daha çok koruma çalışmalarına yöneldiklerini anlatan Karul, UNESCO Dünya Miras Listesi’ne dahil olduktan sonra Göbeklitepe’de ciddi bir ziyaretçi baskısı oluşmaya başladığını, yapıların ve üzerindeki figürlerin zarar görmemesi için Alman Arkeoloji Enstitüsü ile çalışma yürüttüklerini dile getirdi.

Göbeklitepe’de özellikle ikinci evreye tarihlenen dörtgen planlı yapıların olduğu yerde çalışmalarını sürdürdüklerini söyleyen Karul, “Bu yılki çalışmalarda bu mekanların içerisinde çok sayıda günlük kullanıma işaret eden öğütme taşları, el taşları gibi buluntularla karşılaştık. Analizleri bize bu faaliyetlerin neler olduğu hakkında fikir verecek. Bunları da bu önümüzdeki kış döneminde yapmayı planlıyoruz.” diye konuştu.

Göbeklitepe ve Taş Tepeler Projesi’nde (Şanlıurfa Neolitik Çağ Araştırmaları Projesi) yürütülen kazıların birbirine çağdaş olduğuna ve yaklaşık 1500 yıllık bir dönemi kapsadığına dikkati çeken Karul, buralardan gelen her verinin o dönem kültürünü yansıttığını vurguladı.

Necmi Karul, şöyle devam etti:

“Elde edilen verilerden biz bu bölgede ilk tarım denemelerinin yapıldığını söyleyebiliyoruz. Tarım denemelerine işaret eden aletlerin varlığı bize bu bölgede ilk yerleşiklik başladığında henüz tarımın olmadığını ama yabani tahılların toplandığını, zaman içerisinde bu toplama sürecinin bitkilerin tarıma alınmasına doğru evrildiğini gösteriyor.”

“ÇAĞDAŞI DİĞER BÖLGELERDEN FARKLI”

Karul, geçen sene tanıtımı yapılan Taş Tepeler Projesi’nin Kültür ve Turizm Bakanlığının himayesinde yürütüldüğünü, bu yıl 9 ayrı noktada kazı çalışmaları gerçekleştirdiklerini söyledi.

Bu çalışmaların, neolitik çağın başlangıç aşamasına yönelik, çok uluslu ekiplerce eş zamanlı yapıldığını anlatan Karul, şöyle konuştu:

“Geçtiğimiz yıl Çakmak Tepe’de Göbeklitepe ve Karahan Tepe’den olasılıkla daha eski katmanlar, Sayburç’ta neolotik dönemin başlangıç aşamasına tarihlenen kompleks toplumlarının olduğuna işaret eden mimari kalıntılar, Sefer Tepe’de bu dönemin sonlarına tarihlenen dörtgen planlı, yine bir kompleks oluşturacak yapı kalıntılarına rastladık. Söğüt tarlasından neolotik dönemin öncesine tarihlenen buluntular ortaya çıkarıldı.

Biz o 1500 yıllık sözünü ettiğimiz süreci farklı yerlerden gelen bilgilerle tanımlamaya çalışıyoruz. Ama şu bir gerçek hem Göbeklitepe hem diğer yerleşim yerleri, yaklaşık 11 bin – 11 bin 500 yıl önce geniş bir coğrafyada etkileşim halindeki bir sosyal organizasyonun parçası olan yerleşmeler. Bunların içerisinde özellikle anıtsal yapı kalıntılarıyla gelişkin sembolizmasıyla oldukça gelişkin teknolojileriyle bu bölgenin komşularıyla çağdaşı diğer bölgelerin içerisinde biraz daha farklılaştığını söyleyebiliriz.“

“YENİ BİR TOPLUMUN İNŞASIYLA YÜZ YÜZEYİZ”

Karul, bu dönemin yerleşikliğin başlangıç aşaması olduğuna ve insanların ilk kez daha büyük kalabalıklar halinde bir arada yaşamaya başladığına dikkati çekerek, bunun da yeni bir toplum düzenini, yeni ilişkileri ve iş bölümünü de beraberinde getirdiğini vurguladı.

Gelişmiş bir iş gücü organizasyonu bulunduğuna işaret eden Karul, kamusal yapıların bunun en iyi göstergeleri arasında yer aldığını, bu yapılardaki figürlerin, oluşturdukları sahnelerin komünal, uzak bir geçmişe dayanan hafızanın ürünleri olduğunu ifade etti.

Karul, “Tüm bunları bir araya getirdiğimizde öncesinde hiç karşılaşmadığımız yeni bir toplumun inşasıyla yüz yüzeyiz. Bunu anlamanın da çok kısa sürmeyeceği aşikar, birçok yerden gelen verinin bir araya getirilmesiyle mümkün. Taş Tepeler Projesi de bunun için oldukça iyi bir fırsat.” dedi.

Dünya Neolotik Kongresi’nin önümüzdeki yıl Şanlıurfa’da düzenleneceğini bildiren Karul, “Bu kongreyle buradaki arkeolojik bilgi hem meslektaşlarla paylaşılma fırsatı bulacak hem de neolotik çağ uzmanlarından dünyada farklı neolotikler olduğunu öğrenmemize vesile olacak.” ifadelerinin kullandı.

Neolitik Çağ’da kamusal yapılar… Göbeklitepe’de öğütme taşları bulundu yazısı ilk önce Turizm Sayfasi üzerinde ortaya çıktı.

Neolitik çağdan kalma bir taş fark eden resim işi öğretmeni Alibeke Özkan, İzmir’in aslında 8 bin 500 yaşında olduğunu ortaya çıkarılmasına neden oldu. İzmir’in bilinen ilk yerleşim yeri olan Yeşilova Höyüğü’nün kaşifi Alibeke Özkan ve Kazı Başkanı Prof. Dr. Zafer Derin, o keşif hikayesini anlattı.

Bornova ilçesi Karacaoğlan Mahallesi’nde Manda Çayı kıyısında bulunan Yeşiova Höyüğü, İzmir’in ilk yerleşim yeri olarak kabul ediliyor. İzmir’in 8 bin 500 yıllık tarihinin olduğunun anlaşılması ise ilginç bir keşif hikayesinde saklı. Resim işi öğretmeni 72 yaşındaki Alibeke Özkan, emekli olmadan önce doğal taş ve minerallere merak sardı. Bu konuda çeşitli incelemeler yapan ve doğal taşlarla ilgili dokümanları araştıran Özkan, 2003 yılında İzmir Büyükşehir Belediyesinin Buca’da yaptığı parkı gezmeye çıktı.

Park yapımı için İzmir’in farklı bölgelerinden getirilen toprakları incelemeye koyulan Özkan, toprakların arasında yeşil bir taş buldu. Ovuşturduğunda elinde balta şeklinde yontulmuş bir taş tuttuğunu fark eden Özkan, bu taşın arkeolojik bir kalıntı olduğunu düşündü. Özkan, bulduğu taşı İzmir Arkeoloji Müzesi’ne teslim ettiği sırada İzmir’in 5 bininci yaşının kutlamaları için çalışmalar yapılıyordu. Müze görevlileri, hemen söz konusu parkta tarama çalışması başlattı, bölgede pek çok arkeolojik kalıntı daha bulundu.

Parka getirilen toprağın Yeşilova Höyüğü’nün bulunduğu bölgeden alındığının anlaşılması üzerine 2005 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü ortak girişimiyle Prof. Dr. Zafer Derin başkanlığında kazı çalışmaları başladı. Höyüğün bulunması ile birlikte İzmir’in 5 bin değil aslında 8 bin 500 yıllık bir tarihi olduğu ortaya çıktı. İzmir’in bilinen tarihini değiştiren Özkan o dönemde yaşadıklarını anlatırken, kazı başkanı Derin ise Yeşilova Höyüğü ve devam eden kazı çalışmaları hakkında bilgi verdi.

“ARKEOLOGLAR HEYECANLANDI”

Emekli resim işi öğretmeni Alibeke Özkan, “Emekli olmadan önce taşlara bir ilgim gelişti. Doğal taşları, mineralleri incelemeye başladım. Yorulduğum bir akşam yürüyüşe çıktım. Büyükşehir tarafından yapılmakta olan parkta yürürken, kenara başka bölgelerden getirilmiş toprakların döküldüğünü gördüm. İzmir’in çevresinden getirilen bu topraklarda ne tür mineral ve taşlar var diye merak ettim. Toprağın içinden yürürken, yeşil rengi belirgin olan bir taş gördüm. Elime alıp ovuşturduğumda taştan yontulmuş bir balta olduğunu fark ettim. Taş devrine, en azından neolitik çağa aitti. Taşın çok eski bir parça olduğunu anladım. Ben sanat tarihi de okumuş bir insanım. Elimde kitaplar da var. Zaten her şey beynimde. Bu sayede o toprağa farklı bakmaya başladım. Sonra başka parçalar da buldum. Taşlar, midye kabukları, kemikler, dişler gördüm. Hepsini bir poşete koyup eve götürdüm. Oğlumla tekrar parka doğru gittik ve o da taştan yontulmuş bir balta buldu. Ertesi gün hepsini İzmir Arkeoloji Müzesi’ne götürdük. Parçaları gören arkeologlar, ‘eğer bu parçalar belgelenirse İzmir’in yaşının 8 bin 500 olduğu anlaşılabilir’ dedi. Tarih 2003’tü. O zamanlar İzmir’in 5 bininci yaşının kutlama çalışmaları vardı. Müzenin müdürü ve oradaki personellerle birlikte toprak dökülen alanı taradık. Toprak alınan yer hemen belirlendi. Bornova’da bir yer olduğu anlaşıldı ve toprak alımı durduruldu. Kazı çalışmaları yapıldı ve Yeşilova Höyüğü’nün bulunmasına bu şekilde katkı sağlamış oldum” dedi.

“PARKIN ADI YEŞİL OVA ANTİK PARKI OLABİLİR”

Höyüğün bulunmasına yardımcı olduğu için çok mutlu olduğunu belirten Özkan, “Böyle bir şeye vesile olabileceğimi düşünmüyordum ama ben inceleyici bir insanım. Sanata ilgim de olduğu için taşı fark edebildim. O taşı görüp önemli bir taş olduğunu anlamayan insanlar da çıkabilirdi. O taşı bulan başka bir kişi taşın ne kadar para edeceğini de düşünebilirdi ama ben hiç bu şekilde düşünmedim” diye konuştu. Özkan, ismi olmayan Buca’daki parkın adının ‘Yeşilova Antik Park’ olabileceğini, bunun için yetkililerin çalışma yapabileceğini söyledi.

“15 KEZ YERLEŞİLMİŞ BİR HÖYÜK”

Yeşilova Höyüğü ve devam eden kazı çalışmaları hakkında bilgi veren Prof. Dr. Zafer Derin de, “2003 yılında öğretmen Alibeke Özkan, Buca’da yapılan bir parkta dolaşırken toprak parçaları arasında pişmiş topraktan eserler bulup müzeye bildirdi. O aşamadan sonra müze, Bornova’dan toprak alınıp parklara serildiği haberini verince alana gelip araştırma yaptım. Araştırma sonucunda, toprak alınan yerlerden farkında olmadan bir kültürün yavaş yavaş taşındığını gördüm. Hemen duruma müdahale ederek alanı koruma altına aldık. 2005 yılında ilk çalışmaları yaptığımızda, İzmir’in 5 bin yıllık bir kent olduğu düşünülüyordu. Bu bulgular sayesinde İzmir’in tarihinin 8 bin 500 yıl önceye gittiğini, buradaki kalıntıların İzmir’in ilk yerleşenlerine ait olduğunu anladık. Burası 50 bin metrekarelik bir alan ve 2 metrelik alüvyonun altında bir yerleşim var. Üst üste 15 kez yerleşilmiş bir höyük. Tabii ki çok zor bir çalışma ve bugüne kadar yaptığımız çalışmalarla 8 bin 500 yıl öncesine giden tarihleri elde ettik” ifadelerini kullandı.

Çalışmaların 2005 yılında kurtarma kazısı olarak başladığını kaydeden Derin, şöyle devam etti:
“2008 yılından itibaren büyük çaplı bir çalışmaya gerek olduğunu gördük. Buradaki amacımız sadece var olan eserleri kurtarmak değil, İzmir’in geniş çaplı geçmişini öğrenmekti. 15 yıllık süre içinde İzmir’in geçmişine dair birçok gerçeği de ortaya çıkardık. Bu çalışmayı Kültür Turizm Bakanlığı ve Ege Üniversitesi adına yürütüyorum. Çalışmaları Kültür Turizm Bakanlığı, Ege Üniversitesi, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Bornova Belediyesi destekleri ile sürdürüyoruz. Bizim yaptığımız, kent içi arkeolojidir. Kent içi arkeolojinin en büyük zorluklarından biri de hızlı kentleşmedir. Kentleşirken, görülmediği takdirde kalıntıların hepsi binaların altında kalabilir. Nitekim Alibeke Özkan gibi duyarlı bir insan olmasa böyle bir yerin bulunması belki de imkansız olacaktı. Çünkü bulunduğumuz yerin üzerine bugün yüksek binalar yapılmış olacaktı. Burayı bulamasaydık, 5 bin yıl öncesine dayanan Yassı Tepe’yi de keşfedemeyecektim ve oraya da villalar yapılacaktı. Bir duyarlı kişi sayesinde zincirleme olarak İzmir’in geçmişini kurtarmış olduk. Bu anlamda Alibeke Özkan’a minnettarız.”

“DENİZCİLİK YAPIYORLARDI, ÖZGÜRLÜKLERİNE DÜŞKÜNLERDİ”

Yeşilova Höyüğü’nde 8 bin 500 yıl önce yaşayan topluluk hakkında bilgiler veren Prof. Dr. Derin, şöyle konuştu: Yeşilova Höyüğü’nde yaşayan insanların İzmir’in içine yerleşen ilk Egeliler olduğunu belirten Prof. Dr. Derin, “Bu dönem, ‘Cilalı Taş dönemi’ dediğimiz Neolitik Çağ’a denk geliyor. Milattan önce 6 bin 500 yıllarına kadar giden bir tarihsel süreçleri var. Yaklaşık 800-900 yıl boyunca aralıksız olarak burada yerleşmişler ve sonra bölgeyi terk etmişler. Onların yaşamlarına ilişkin bulamadığımız tek şey cesetleri, yani mezarları. Bir gömü durumu yok. Belki ölüleri açığa bırakıyorlardı, belki doğayla birlikte özdeşleşen bir ölü gömme uygulamaları vardı. Bir gün çalışmalar sonucunda herhalde onu da keşfederiz. Bu höyükte Cilalı Taş devrine ait üst üste 10 köy var. Şu an bu 10 köy içerisindeki son köyü çalışıyoruz. Defter yaprağı gibi çevirip çevirip okuyacağımız 9 tane daha köy var” dedi.

Bulduğu taş, İzmir’in bilinen tarihini değiştirdi yazısı ilk önce Turizm Sayfasi üzerinde ortaya çıktı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye’nin 3 geleneksel mirası, “Geleneksel Ahlat Taş İşçiliği”, “Sedef Kakma Sanatı” ile “İpek Böcekçiliği ve Dokuma için İpeğin Geleneksel Üretimi”ni UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listelerine sundu.

Kültür ve Turizm Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Türkiye, UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listelerine ulusal dosya olarak “Geleneksel Ahlat Taş İşçiliği”ni, çok uluslu dosyalar olarak ise “Sedef Kakma Sanatı” ile “İpek Böcekçiliği ve Dokuma için İpeğin Geleneksel Üretimi”ni aday olarak sundu.

3 GELENEKSEL SANAT; İNSANLIĞIN ORTAK MİRASI OLACAK

Böylece, Ahlat civarındaki taş ocaklarında volkanik taşların çıkarılması, işlenmesi, süslenmesi ve yapılar inşa edilmesine dayanan geleneksel ahlat taş işçiliği; ipek böceği kozalarının yumuşak, dayanaklı dokumalara dönüşümündeki geleneksel ustalık ve sedefin ahşap yüzey üzerine kakma yöntemiyle yerleştirilmesine dayanan sedef kakma sanatı, insanlığın ortak mirası olacak.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Kültür ve Turizm Bakanlığı Araştırma ve Eğitim Genel Müdürü Okan İbiş, Türkiye’nin kadim kültürel değerlerine ilişkin toplumsal farkındalığı arttıracak ve bu değerlerin uluslararası tanıtımını sağlayacak çalışmalara yenisini eklediklerini ifade etti.

BAKANLIK UNESCO İÇİN 3 DOSYAYI REVİZE ETTİ

Bakanlık, UNESCO’ya geçen yıl sunulan ancak uygulanan kotalar nedeniyle değerlendirmeye alınamayan “Çay Kültürü”, “Nasreddin Hoca Fıkralarını Anlatma Geleneği” ile “Mey/Balaban Zanaatkarlığı ve İcra Sanatı” unsurlarına ilişkin aday dosyalarını da revize ederek yeniden UNESCO’ya bildirdi.

TÜRKİYE EN ÇOK UNSUR KAYDETTİREN İLK 5 ÜLKE ARASINDA

İslami güzel yazı sanatı Hüsn-i Hat da bu yılın aralık ayında Fransa’nın başkenti Paris’te düzenlenecek UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması 16. Hükümetler Arası Komite Toplantısı’nda değerlendirmeye alınacak.

Bugüne kadar 20 kültürel değeri listelere alınan Türkiye, UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listelerine en çok unsur kaydettiren ilk 5 ülke arasında yer alıyor.

Türkiye’nin 3 geleneksel mirası daha UNESCO yolunda yazısı ilk önce Turizm Sayfasi üzerinde ortaya çıktı.