Muradiye ilçesine 9 kilometre uzaklıktaki Uluşar Mahallesi’ndeki kayalık alana Urartu Kralı Menua tarafından inşa edilen kalede, Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle Van Müzesi başkanlığında 2016’dan sonra ilk kez kazı çalışması başlatıldı.

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Sabahattin Erdoğan’ın bilimsel danışmanlığında, Muradiye Kaymakamlığı ve Belediyesinin de desteğiyle geçen ay başlatılan kurtarma kazısında, 8 metre yüksekliğinde sur duvarları tespit edildi.

Dr. Öğretim Üyesi Sabahattin Erdoğan Urartu Kralı Minua’ya ait bir tapınak yapısını tespit ettiklerini aktardı.
Önemli bir alanda çalışma yürüttüklerini vurgulayan Erdoğan, şu bilgileri verdi:

.

“Bildiğimiz Urartu tapınaklarından farklı olarak rizalitsiz bir tapınak. Urartu kaleleri içindeki en erken tapınak yapılarından biri olduğunu düşünüyoruz. Kaleyi çevreleyen surlar da tapınağımız gibi çok önemli çünkü Urartu kaleleri içinde mevcut yüksekliği en fazla olan surlar. Körzüt Kalesi bu anlamda da çok önemli. Yaklaşık 3 hektarlık alana sahip kalede saray yapıları, depo, tapınak ve kamusal alanlardan oluşan çok ciddi bir yapılaşma söz konusu. Kalenin Urartular tarafından kurulduğunu biliyoruz ancak buluntulardan Urartu sonrasında da kullanıldığı görülüyor. Orta Çağ dönemine ait çok sayıda sırlı ve sırsız seramikler, Bizans dönemine ait bir sikke bulundu. Bunlar, Urartu sonrası yerleşimine dair en önemli bulgularımız arasında yer alıyor.”

.

KAZILAR TEKRAR BAŞLADI

Van Müze Müdürü Fatih Arap da Urartular dönemine ait önemli bir kazı çalışması yürüttüklerini belirtti.
Kale kalıntısında önemli buluntuların ortaya çıkarıldığını anlatan Arap, “Muradiye Ovası’nda yer alan kayalık tepede yer alan 325×110 metre ölçülerindeki Körzüt Kalesi, Urartu Kralı Minua tarafından milattan önce 810-785 yıllarında inşa edilmiş. En erken kalelerden biri. Yapılan kazılarda Kral Minua tarafından inşa edilen rizalitsiz tapınak ve çok sayıda seramik parçaları, takılar gün yüzüne çıkarıldı.” diye konuştu.

Van’da Urartu tapınağı ortaya çıkarıldı yazısı ilk önce Turizm Sayfasi üzerinde ortaya çıktı.

Urartu Kralı II. Sarduri tarafından milattan önce 750 yılında yaptırılan Çavuştepe Kalesi ve kuzey kısmındaki nekropol (arkeolojik şehirlerde mezarlıkların ve toplu mezar yerlerinin bulunduğu bölge), alanında yürütülen kazı çalışmalarında, Urartuların ölü gömme adetleri ve yaşam tarzına ilişkin yeni bulgular elde edildi.

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Rafet Çavuşoğlu başkanlığında, Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle yapılan kazılarda, biri yetişkin biri de çocuk olduğu değerlendirilen iki yeni mezar tipi daha tespit edildi.

Arkeologlarca incelenen mezarlarda ölülerin değerli eşyalarının yerinde olmadığı ve kemiklerin farklı bir alanda olduğu tespit edildi.

Kazı başkanı Prof. Dr. Rafet Çavuşoğlu, AA muhabirine, Çavuştepe Kalesi’nde 1961’den 1986’ya kadar açılmış ve ortaya çıkartılmış alanda daha çok konservasyon ve korumaya yönelik çalışma yaptıklarını belirtti.

Kalenin nekropol alanında 2017’den beri kazı yaptıklarını, bu çalışmalarda Urartu arkeolojisi ve ölü gömme gelenekleri açısından çok önemli arkeolojik verilere ulaşıldığını kaydeden Çavuşoğlu, bu yılki kazı çalışmalarında biri hocker (cenin) pozisyonunda gömülen çocuk diğeri ise yetişkin bir bireye ait olduğunu düşündükleri yeni mezarlar bulduklarını söyledi.

Bulunan yeni tip mezarların Urartuların ölü gömme adetlerine ilişkin kendilerine yeni bilgiler verdiğini aktaran Çavuşoğlu, “Daha önce nekropol alanında sandık mezar, oda mezar, toprağa gömülü dediğimiz normal mezar ve ölünün yakılarak gömüldüğü urne mezar tipleri vardı. Şimdi ise yeni bir mezar tipiyle karşılaştık. Sıralı mezar şeklinde, cesetler bir platformun yanında konulmuş.” diye konuştu.

Yetişkin bireye ait iskeletin kendi dönemi içerisinde tahrip edildiğini anlatan Çavuşoğlu, şunları kaydetti:

“Muhtemelen eski çağdaki bu ölünün de takılarıyla gömüldüğünü ve bu takıları almak maksadıyla mezarın yeniden açıldığını tahmin ediyoruz. Kazının devam eden kısmında bu durum çok daha netlik kazanmış olacak. Bireylerde genellikle ona ait eşyalara rastlayabiliyorduk. Geçen yıl da buna benzer takılarıyla bulduğumuz bir mezarda önemli bir bulgu elde etmiştik. Ancak son bulduğumuz yetişkin bireyde herhangi bir şeye rastlamamanın yanında cesedinin karışık olarak bulunması, tahrip edildiğini gösteriyor çünkü cesedin baş kısmını ayakların yanında, omurlarını daha başka bir bölümde, dağılmış vaziyette bulduk. Akıllara defineciler tarafından kazılmış olma ihtimali de gelebilir ancak yaptığımız araştırmalarda kendi dönemi dışında herhangi bir kaçak kazı izine rastlamadık.”

“DAHA ÖNCE KARŞILAŞMADIĞIMIZ BİR MEZAR GELENEĞİ”

Mezarları buldukları alanda özellikle taş sıralı mimari bir dokunun bulunduğunu anlatan Çavuşoğlu, Urartuların klasik özelliklerini taşıyan mezarların dışında bir mezar bulduklarını belirtti.

Yeni bir mezar geleneğiyle karşılaştıklarını dile getiren Çavuşoğu, şöyle devam etti:

“Bulduğumuz yeni mezarlar sur duvarına benzer, üç sıra taş ile çevirili bir alanın eteğinde, belirli bir eksende ilerliyor. Bu duvarın hemen eteğinde, inhumasyon dediğimiz ceset gömü şekli iskeletlere rastlıyoruz. Daha önce Urartu’nun birçok nekropolü kazıldı ancak burada bizi şaşırtan daha önce karşılaşmadığımız bir mezar geleneği olması. Bunlardan birincisi belirli bir düzen içerisinde devam eden mimari bir doku var ve bu doku üzerinde herhangi bir kerpiç yapı yok.

Platforma benzer bir düzen oluşturmuşlar. Bu düzenin hemen yarım ile bir metre arasındaki eteğinde inhumasyon gömülere rastlıyoruz. Bu gömüler de hem bizim için hem de bu alan için Urartu nekropolleri ve Urartu mezar gelenekleri içinde özel bir yer teşkil ediyor. Bu mezarlığın ise günümüzden 2 bin 750 yıl öncesinde kullanıldığını düşünmekteyiz.”

Çavuştepe Kalesi’ndeki kazılarda iki yeni mezar tipi bulundu yazısı ilk önce Turizm Sayfasi üzerinde ortaya çıktı.