Göbeklitepe sergisi, Roma’nın ikonik yapısı Kolezyum’da yazısı ilk önce Turizm Sayfasi üzerinde ortaya çıktı.

Göbeklitepe’nin depremi hasarsız atlatmayı başardığını vurgulayan Çoban, şöyle devam etti:

“Ziyarete açıldı”

“Bugün itibarıyla Şanlıurfa’da Göbeklitepe ziyarete açıldı. Önceki günlerde ve haftalarda kente gelen birçok ziyaretçi Göbeklitepe’ye gitmek istiyordu. Özellikle deprem nedeniyle bölgeye gelip yardımlarını dağıttıktan sonra Göbeklitepe’yi de görmek isteyen misafirlerimiz vardı ancak açık değildi. 3 Nisan itibarıyla Göbeklitepe’miz açıldı, hem Ramazan Bayramı hem de bundan sonraki günlere ilişkin Göbeklitepe ziyaretleri için yoğun bir istek var.

“Göbeklitepe’nin tekrar ziyarete açılması özellikle Şanlıurfa ve bölgede hayatın normal akışına dönmesi, yaraların sarılması açısından güzel bir gelişme oldu. Özellikle Şanlıurfa ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi illerinde günbegün depremin yaralarını sarıp artık depremin etkilerinin bittiği günlere doğru gideceğiz inşallah.”

Göbeklitepe depremlerin ardından ziyarete açıldı yazısı ilk önce Turizm Sayfasi üzerinde ortaya çıktı.

Tarihin sıfır noktası olarak nitelendirilen ve UNESCO Dünya Kültür Mirası Kalıcı Listesi’nde yer alan 12 bin yıllık Göbeklitepe, Kahramanmaraş merkezli 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki iki büyük depremin ardından ayakta kalan önemli tarihi yapılardan biri oldu.

Haliliye ilçesine bağlı Örencik Mahallesinde yer alan tarihi yapının, depremler sonrası hasarın görmediği, hem havadan dron ile hem de uzman ekiplerin incelemesiyle ortaya çıktı.

İki büyük deprem sonrası Göbeklitepe ilk kez görüntülendi

Şanlıurfa İl Kültür ve Turizm Müdürü Aydın Aslan, “Göbeklitepe bu depremlerden herhangi bir zarar görmedi. 2018 yılında malumunuz Göbeklitepe UNESCO Dünya Kültür Mirası Kalıcı Listesine girmişti. 2019 yılında da cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın 2019 yılı tüm Türkiye’de Göbeklitepe yılı ilan edildi. Bu süreçten sonra Göbeklitepe ziyaretçi akınına uğradı. Göbeklitepe 2019 yılından itibaren aslında Şanlıurfa’nın değil, bölgenin de turizm anlamında bir lokomotifi oldu. 2019 yılında 412 bin ziyaretçi sayımız vardı Göbeklitepe özelinde, geçen yıl 2022 yılında bu sayı 850 binlerin üzerine çıkmıştı. Bu yılda depremlerden önce beklentimiz 1 milyon rakamının üzerine çıkmaktı. Tabii gelecek dönemlerde bu rakamları da göreceğiz. Tabii ki yaralarımızı sardıktan sonra. Depremlerden hemen sonra sahaya indik ve başta göbekli tepe olmak üzere tarihi alanlarda çalışmalarımızı yaptık. Yapısal hasarları tespit etmek üzere çalışmalar yaptık. Göbeklitepe’de bizim gördüğümüz şey ilk raporumuza da bu şekilde girdi. İlk incelememizde yapısal ve fiziki olarak hiçbir zarar görmedi. Acaba T biçimindeki taşlarda açısal bir kayma var mı? diye bunu da teknik olarak analiz etmek istedik ve hiçbir şekilde bir değişikliğe uğramadığını, aynı şekilde devam ettiğini gördük. Şunu çok rahatlıkla söyleyebilirim, Göbeklitepe depremden önce hangi durumda ise depremden sonra da aynı durumdadır, değişen hiçbir şey yok” ifadelerini kullandı.

12 bin yıllık Göbeklitepe deprem sonrası ilk kez görüntülendi yazısı ilk önce Turizm Sayfasi üzerinde ortaya çıktı.

Göbeklitepe Kazı Heyeti Başkanı ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Necmi Karul, Göbeklitepe’deki kazıların son durumu hakkında açıklamalarda bulundu.

Arkeolojik kazılarda elde edilen bilgilerin çalışmalar yapıldıkça, veri analizine gidildikçe değiştiğini kaydeden Karul, Göbeklitepe’ye ilişkin genel kabul gören bazı konuların geçerliliğini koruduğunu, bazılarının çok doğruyu yansıtmadığını gördüklerini ve başka olasılıkları da düşünmeye başladıklarını belirtti.

KAMUSAL YAPILAR OLABİLİR

Karul, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bunlardan öne çıkan konulardan bir tanesi her ne kadar Göbeklitepe’de sadece kimilerine göre tapınak olarak adlandırılan kamusal yapıların olduğu önerilse de konut tarzında, barınak tarzında mekanların olduğu biliniyordu. Bunların daha fazlasına ulaşıldı. Dolayısıyla artık ‘Buranın bir toplanma merkezi mi, yoksa insanların aynı zamanda yaşadıkları bir yerleşme mi’ sorusu daha fazla tartışılır hale geldi. Göbeklitepe ile birlikte benzeri çağdaş yerlerden biri olan Karahan Tepe veyahut da bölgedeki diğer taş tepeler kapsamındaki kazılarda da yine konutlarla karşılaşmış olmamız bu yerlerin içlerinde kamusal yapıları barındıran yerleşmeler olma olasılığı daha da arttırdı.“

UNESCO DÜNYA MİRAS LİSTESİ ZİYARETÇİ BASKISI OLUŞTURDU

Göbeklitepe’de son yıllarda daha çok koruma çalışmalarına yöneldiklerini anlatan Karul, UNESCO Dünya Miras Listesi’ne dahil olduktan sonra Göbeklitepe’de ciddi bir ziyaretçi baskısı oluşmaya başladığını, yapıların ve üzerindeki figürlerin zarar görmemesi için Alman Arkeoloji Enstitüsü ile çalışma yürüttüklerini dile getirdi.

Göbeklitepe’de özellikle ikinci evreye tarihlenen dörtgen planlı yapıların olduğu yerde çalışmalarını sürdürdüklerini söyleyen Karul, “Bu yılki çalışmalarda bu mekanların içerisinde çok sayıda günlük kullanıma işaret eden öğütme taşları, el taşları gibi buluntularla karşılaştık. Analizleri bize bu faaliyetlerin neler olduğu hakkında fikir verecek. Bunları da bu önümüzdeki kış döneminde yapmayı planlıyoruz.” diye konuştu.

Göbeklitepe ve Taş Tepeler Projesi’nde (Şanlıurfa Neolitik Çağ Araştırmaları Projesi) yürütülen kazıların birbirine çağdaş olduğuna ve yaklaşık 1500 yıllık bir dönemi kapsadığına dikkati çeken Karul, buralardan gelen her verinin o dönem kültürünü yansıttığını vurguladı.

Necmi Karul, şöyle devam etti:

“Elde edilen verilerden biz bu bölgede ilk tarım denemelerinin yapıldığını söyleyebiliyoruz. Tarım denemelerine işaret eden aletlerin varlığı bize bu bölgede ilk yerleşiklik başladığında henüz tarımın olmadığını ama yabani tahılların toplandığını, zaman içerisinde bu toplama sürecinin bitkilerin tarıma alınmasına doğru evrildiğini gösteriyor.”

“ÇAĞDAŞI DİĞER BÖLGELERDEN FARKLI”

Karul, geçen sene tanıtımı yapılan Taş Tepeler Projesi’nin Kültür ve Turizm Bakanlığının himayesinde yürütüldüğünü, bu yıl 9 ayrı noktada kazı çalışmaları gerçekleştirdiklerini söyledi.

Bu çalışmaların, neolitik çağın başlangıç aşamasına yönelik, çok uluslu ekiplerce eş zamanlı yapıldığını anlatan Karul, şöyle konuştu:

“Geçtiğimiz yıl Çakmak Tepe’de Göbeklitepe ve Karahan Tepe’den olasılıkla daha eski katmanlar, Sayburç’ta neolotik dönemin başlangıç aşamasına tarihlenen kompleks toplumlarının olduğuna işaret eden mimari kalıntılar, Sefer Tepe’de bu dönemin sonlarına tarihlenen dörtgen planlı, yine bir kompleks oluşturacak yapı kalıntılarına rastladık. Söğüt tarlasından neolotik dönemin öncesine tarihlenen buluntular ortaya çıkarıldı.

Biz o 1500 yıllık sözünü ettiğimiz süreci farklı yerlerden gelen bilgilerle tanımlamaya çalışıyoruz. Ama şu bir gerçek hem Göbeklitepe hem diğer yerleşim yerleri, yaklaşık 11 bin – 11 bin 500 yıl önce geniş bir coğrafyada etkileşim halindeki bir sosyal organizasyonun parçası olan yerleşmeler. Bunların içerisinde özellikle anıtsal yapı kalıntılarıyla gelişkin sembolizmasıyla oldukça gelişkin teknolojileriyle bu bölgenin komşularıyla çağdaşı diğer bölgelerin içerisinde biraz daha farklılaştığını söyleyebiliriz.“

“YENİ BİR TOPLUMUN İNŞASIYLA YÜZ YÜZEYİZ”

Karul, bu dönemin yerleşikliğin başlangıç aşaması olduğuna ve insanların ilk kez daha büyük kalabalıklar halinde bir arada yaşamaya başladığına dikkati çekerek, bunun da yeni bir toplum düzenini, yeni ilişkileri ve iş bölümünü de beraberinde getirdiğini vurguladı.

Gelişmiş bir iş gücü organizasyonu bulunduğuna işaret eden Karul, kamusal yapıların bunun en iyi göstergeleri arasında yer aldığını, bu yapılardaki figürlerin, oluşturdukları sahnelerin komünal, uzak bir geçmişe dayanan hafızanın ürünleri olduğunu ifade etti.

Karul, “Tüm bunları bir araya getirdiğimizde öncesinde hiç karşılaşmadığımız yeni bir toplumun inşasıyla yüz yüzeyiz. Bunu anlamanın da çok kısa sürmeyeceği aşikar, birçok yerden gelen verinin bir araya getirilmesiyle mümkün. Taş Tepeler Projesi de bunun için oldukça iyi bir fırsat.” dedi.

Dünya Neolotik Kongresi’nin önümüzdeki yıl Şanlıurfa’da düzenleneceğini bildiren Karul, “Bu kongreyle buradaki arkeolojik bilgi hem meslektaşlarla paylaşılma fırsatı bulacak hem de neolotik çağ uzmanlarından dünyada farklı neolotikler olduğunu öğrenmemize vesile olacak.” ifadelerinin kullandı.

Neolitik Çağ’da kamusal yapılar… Göbeklitepe’de öğütme taşları bulundu yazısı ilk önce Turizm Sayfasi üzerinde ortaya çıktı.

“Arkeoloji dünyasında ve tarih çevrelerinde ciddi yankılar uyandıran Göbeklitepe ile birlikte Karahantepe de birçok bilim insanının ilgisini üzerinde toplamış ve bu doğrultuda bölge ziyaret edilen bir yer haline gelmiştir” diyen Ersoy, çalışmalar sonucunda çok sayıda dikilitaş tespit edildiğini belirtti.

Mehmet Nuri Ersoy, Karahantepe ve Göbeklitepe’de Türk ve yabancı bilim insanlarından oluşan, yaklaşık 70 kişilik interdisipliner ekip tarafından kazı ve restorasyon çalışmalarının yürütüldüğünü kaydederek, “İnanıyorum ki Göbeklitepe’de olduğu gibi bu çalışmaların sonuçları da arkeoloji dünyası için ciddi bulgu ve bilgiler ortaya koyacaktır” dedi.

Şanlıurfa Neolitik Çağ Araştırmaları Projesi’nin Türkiye’de yapılmış en büyük ve kapsamlı arkeoloji projesi olduğunu vurgulayan Ersoy, şöyle devam etti:

“Göbeklitepe merkez olmak üzere proje kapsamında Karahantepe’nin ülkemizde yer alan Neolitik Dönem yerleşimleri arasında en önemli duraklardan biri haline getirilmesi hedeflenmektedir. Özellikle belirtmek istiyorum, isimlerde bir değişiklik yapmıyoruz. Her bölge kendi ismiyle anılmaya devam edecek, Taş Tepeler ise yaklaşık 100 kilometrelik bir hat içerisinde yer alan tamamının çatı ismi olacak. Projede Göbeklitepe ve Karahantepe ana istasyon; Sefertepe, Taşlıtepe, Ayanlar Höyük gibi alanlarda ise ara istasyonlar olarak planlanmıştır. Karahantepe ana istasyon noktasında ziyaretçi merkezinin 2022 yılında hizmete açılmasını hedefliyoruz.”

Taş Tepeler Projesi kapsamında gerçekleştirilecek kazı ve araştırmalara dair bilgilerin toplanacağı, bilim insanlarının çalışmalarını yapabilecekleri Neolitik Araştırma Merkezi kurma çalışmalarına da devam ettiğini aktaran Ersoy, halihazırda 7 alanda arkeolojik kazı çalışmaları devam ettiğini söyledi.

Neolitik Dönem Projesi Yürütme Kurulu Üyesi Prof. Dr. Gülriz Kozbe de Neolitik döneme ait bölgelerin kazısının gün yüzüne çıkarılması için yapılacak çalışmaları paylaştı, Şanlıurfa’da 7 bin civarında kültürel varlığın bulunduğunu belirtti.

​​​​​​​Karahantepe Ören Yeri Kazı Başkanı Prof. Dr. Prof. Dr. Necmi Karul ise zahmetli bir arkeolojik çalışman yürütüldüğünü, yerleşim yerlerine ilişkin bilinmeyenlerin kazılarla çıktığını anlatarak, Neolitik döneme ilişkin bilgi verip, kazı çalışmalarının yürütüldüğü yerlere ilişkin detaylı bilgiler paylaştı.

Karahantepe Neolitik Çağ’a ışık tutacak yazısı ilk önce Turizm Sayfasi üzerinde ortaya çıktı.